L-карнитин, шулай ук ​​BT витамины буларак та билгеле, хайваннарда табигый рәвештә очрый торган витаминга охшаш туклыклы матдә. Азык сәнәгатендә ул дистә еллар дәвамында мөһим азык өстәмәсе буларак киң кулланыла. Аның төп функциясе - "транспорт чарасы" буларак эш итү, озын чылбырлы май кислоталарын митохондрияләргә оксидлашу һәм таркалу өчен җиткерү, шуның белән энергия җитештерү.

Төрле хайваннар азыгында L-карнитинның төп кулланылышы һәм роле түбәндәгеләр:

1. Гаризатерлек һәм кош-корт азыгы.

• Дуңгыз азыгында үсеш күрсәткечләрен яхшырту: Дуңгыз балаларының һәм үстерелә торган һәм симертелә торган дуңгызларның рационына L-карнитин өстәү көндәлек авырлык артуын һәм азык әйләнешен арттырырга мөмкин. Ул май куллануны стимуллаштыру юлы белән аксымнарны саклый, хайваннарның ябыгуына һәм ит сыйфатының яхшыруына ярдәм итә.
• Дуңгызларның репродуктив эшчәнлеген яхшырту: Резерв дуңгызлары: эструсны стимуллаштыру һәм овуляция тизлеген арттыру. Йөкле һәм имезүче дуңгызлар: тән майларын көйләргә, лактация вакытында авырлыкны киметергә, сөт җитештерүне арттырырга ярдәм итә, шуның белән дуңгыз балаларының имезү авырлыгын һәм яшәү дәрәҗәсен яхшырта. Шул ук вакытта, ул имезүдән соң эструс аралыгын кыскартырга ярдәм итә.
• Стресстан арыну: Сөттән аеру, имезү һәм югары температура кебек стресс шартларында L-карнитин хайваннарга энергияне нәтиҗәлерәк кулланырга, сәламәтлекне һәм җитештерүчәнлекне сакларга ярдәм итә ала.

2. Кош-корт азыгы (тавыклар, үрдәкләр һ.б.) өченбройлер/ит үрдәкләре:

• Авырлык артуын һәм туклану нәтиҗәлелеген яхшырта: май метаболизмын стимуллаштыра, корсактагы май утыруын киметә, күкрәк мускуллары процентын һәм аяк мускуллары җитештерүен арттыра.
• Ит сыйфатын яхшырту: май күләмен киметү һәм аксым күләмен арттыру. Йомырка салучы тавыклар/кош-кортлар: йомырка җитештерү тизлеген арттыру: фолликула үсеше өчен күбрәк энергия бирү.
• Йомырка сыйфатын яхшырту: йомырка авырлыгын арттырырга һәм йомыркаларның аталануын һәм чыгу тизлеген яхшыртырга мөмкин.

Ⅱ Су азыкларында куллану:

L-карнитинның аквакультурада кулланылу эффекты аеруча зур, чөнки балыклар (бигрәк тә ит ашаучы балыклар) энергия чыганаклары буларак, нигездә, май һәм аксымга таяна.

Үсешне стимуллаштыру: балык һәм креветкаларның үсеш темпын һәм авырлык артуын сизелерлек арттыра.

• Гәүдә формасын һәм ит сыйфатын яхшырту: аксым туплануын стимуллаштыру, тәндә һәм бавырда майның артык туплануын тоткарлау, балыкларның гәүдә формасын яхшырту, ит күләмен арттыру һәм бавырның туклыклы майлы булуын нәтиҗәле рәвештә булдырмау.
• Аксымны саклау: Майны энергия белән тәэмин итү өчен нәтиҗәле куллану, энергия куллану өчен аксым куллануны киметү, шуның белән азык аксымы дәрәҗәсен киметү һәм чыгымнарны экономияләү.
• Репродуктив эшчәнлекне яхшырту: Ата балыкларның гонад үсешен һәм сперма сыйфатын яхшырту.

Ⅲ. Хайваннар азыкында куллану

• Авырлыкны контрольдә тоту: Симез йорт хайваннары өчен L-карнитин аларга майларны нәтиҗәлерәк яндырырга ярдәм итә ала һәм авырлыкны киметү диеталарында бик еш кулланыла.
• Йөрәк эшчәнлеген яхшырту: Кардиомиоцитлар энергия белән тәэмин итү өчен нигездә май кислоталарына таяна, ә L-карнитин йөрәк сәламәтлеген саклау өчен бик мөһим һәм гадәттә этләрдә дилатацияләнгән кардиомиопатияне дәвалауда ярдәмче терапия буларак кулланыла.
• Физик күнегүләргә чыдамлыкны арттыру: Эшләүче этләр, чабыш этләре яки актив йорт хайваннары өчен бу аларның спорт күрсәткечләрен һәм арыганлыкка каршы торучанлыгын арттыра ала.
• Бавыр сәламәтлеген ныгыту: бавырдагы май метаболизмын стимуллаштыра һәм бавырдагы май туплануын булдырмый.

Ⅳ. Гамәл механизмының кыскача эчтәлеге:

• Энергия метаболизмының үзәге: ташучы буларак, ул озын чылбырлы май кислоталарын цитоплазмадан митохондриаль матрицага бета-оксидлашу өчен ташый, бу майны энергиягә әйләндерүдә төп адым булып тора.

• Митохондрияләрдә CoA/ацетил CoA нисбәтен көйләү: метаболик процесслар вакытында барлыкка килгән артык ацетил төркемнәрен бетерүгә һәм митохондриянең нормаль метаболик функциясен сакларга ярдәм итә.

• Аксымны саклау эффекты: Майларны нәтиҗәле кулланып булганда, аксым энергия өчен таркалу урынына, мускуллар үсеше һәм тукымаларны торгызу өчен күбрәк кулланылырга мөмкин.

Ⅴ. Саклык чараларын өстәгез:

• Өстәмә күләме: Хайваннар төренә, үсеш стадиясенә, физиологик хәленә һәм җитештерү максатларына нигезләнеп төгәл дизайн кирәк, күбрәк булган саен яхшырак түгел. Гадәттә өстәмә күләме бер тонна азык өчен 50-500 грамм арасында.

• Чыгымнарның нәтиҗәлелеге: L-карнитин чагыштырмача кыйммәт өстәмә, шуңа күрә аның билгеле бер җитештерү системаларындагы икътисади табышын бәяләү кирәк.

• Башка туклыклы матдәләр белән синергия: Ул бетаин, холин, кайбер витаминнар һ.б. белән синергетик йогынты ясый, һәм формула дизайнында бергә каралырга мөмкин.

Ⅵ. Йомгаклау:

• L-карнитин - куркынычсыз һәм нәтиҗәле туклыклы азык өстәмәсе. Ул хайваннарның үсеш күрсәткечләрен яхшырту, таяк сыйфатын яхшырту, репродуктив сәләтне арттыру һәм энергия алмашын оптимальләштерү юлы белән сәламәтлекне саклауда алыштыргысыз роль уйный.

• Хәзерге интенсив һәм нәтиҗәле аквакультурада L-карнитинны рациональ куллану төгәл туклануга ирешү һәм чыгымнарны киметү, шул ук вакытта нәтиҗәлелекне арттыруның мөһим чараларының берсе булып тора.

Триметиламин гидрохлоридынигездә, L-карнитин синтезының кватеризация реакциясендә селте реагент буларак кулланыла, реакция системасының рН кыйммәтен көйләү, эпихлоргидринның аерылуын стимуллаштыру һәм аннан соңгы цианид реакциясен җиңеләйтү өчен.

Синтез процессындагы роле:
рН көйләү: Кватернизация реакциясе этабында,триметиламин гидрохлоридыреакция нәтиҗәсендә барлыкка килгән кислоталы матдәләрне нейтральләштерү өчен аммиак молекулаларын чыгара, системаның рН тотрыклылыгын саклый һәм артык селте матдәләрнең реакция нәтиҗәлелегенә тәэсир итүен булдырмый.
Чыгарылышны арттыру: Селте реагент буларак, триметиламин гидрохлориды эпихлоргидринның энантиомер чишелешен тизләтә һәм максатчан продукт L-карнитинның чыгышын арттыра ала.

Өстәмә продуктларны контрольдә тоту аша: Реакция шартларын көйләү аша, L-карнитин кебек өстәмә продуктлар барлыкка килү кими, бу исә аннан соңгы эшкәртү адымнарын гадиләштерә.