Нано-цинк оксиды - гадәти цинк оксиды белән чагыштырып булмый торган уникаль үзлекләргә ия булган күп функцияле яңа органик булмаган материал. Ул өслек эффектлары, күләм эффектлары һәм квант зурлык эффектлары кебек зурлыкка бәйле үзенчәлекләргә ия.
Өстәүнең төп өстенлекләреНано-цинк оксидыашатырга:
- Югары биоактивлык: Кечкенә зурлыклары аркасында, нано-ZnO кисәкчәләре тукыма ярыкларына һәм иң кечкенә капиллярларга үтеп керә ала, организмда киң тарала. Бу азык ингредиентларының биокулланылышын максимальләштерә, аны башка цинк чыганакларына караганда биологик яктан активрак итә.
- Югары сеңдерү тизлеге: Бик вак кисәкчәләр зурлыгы өслек атомнары санын арттыра, ачык өслек мәйданын сизелерлек арттыра һәм сеңдерүне яхшырта. Мәсәлән, Де-сай тычканнары өстендә үткәрелгән тикшеренүләр 100 нм кисәкчәләрнең зуррак кисәкчәләргә караганда 10–250 тапкыр югарырак сеңдерү тизлегенә ия булуын күрсәтте.
- Көчле антиоксидант үзлекләре: Nano-ZnOюгары химик реактивлык күрсәтә, бу аңа органик матдәләрне, шул исәптән бактерия компонентларын, оксидлаштырырга мөмкинлек бирә, шуның белән күпчелек бактерияләрне һәм вирусларны үтерә. Яктылык астында ул үткәрүчәнлек зонасындагы электроннар һәм валентлык зонасындагы тишекләр барлыкка китерә, алар адсорбцияләнгән H₂O яки OH⁻ белән реакциягә кереп, күзәнәкләрне юк итүче югары оксидлашучан гидроксил радикалларын барлыкка китерә. Сынаулар күрсәткәнчә, 1% концентрациядә нано-ZnO 98,86% һәм 99,93% бактерицид күрсәткечләренә ирешә.Алтын төстәге стафилококкһәмE. coliтиешенчә 5 минут эчендә.
- Югары куркынычсызлык: ул хайваннарда каршылык тудырмый һәм азык бозылу вакытында барлыкка килгән микотоксиннарны адсорбцияли ала, хайваннар күгәргән азыкны кулланганда патологик хәлләрне булдырмый.
- Иммун көйләүне көчәйтә: ул күзәнәк, гумораль һәм специфик булмаган иммун функцияләрен сизелерлек стимуллаштыра, хайваннарда авыруларга каршы торучанлыкны яхшырта.
- Әйләнә-тирә мохитнең пычрануы һәм пестицид калдыклары киметү: Аның зур өслек мәйданы аммиак, күкерт диоксиды, метан, органик фосфор пестицидлары һәм органик пычраткыч матдәләрнең агын суларда нәтиҗәле адсорбцияләнүенә мөмкинлек бирә. Ул шулай ук фотокаталитик таркалу өчен ультрафиолет нурларын куллана ала, фермаларда һаваны һәм агын суларны исләрне таркату юлы белән чистарта.
Хайваннар сәламәтлеген һәм үсеш күрсәткечләрен яхшыртудагы Nano-ZnO роле:
- Метаболизмны стимуллаштыра һәм көйли: Цинкка бәйле фермент активлыгын, гормоннар бүленеп чыгуын (мәсәлән, инсулин, җенес гормоннары) һәм цинк бармак аксымы синтезын көчәйтә, аксым синтезын һәм азот куллану нәтиҗәлелеген яхшырта, шул ук вакытта азот бүленеп чыгуын киметә.
- Җитештерү күрсәткечләрен яхшырта: Дуңгыз балаларына 300 мг/кг нано-ZnO өстәү гадәти ZnO (3000 мг/кг) белән чагыштырганда көндәлек авырлык артуын (P < 0,05) 12% ка арттырды һәм азыкны әйләндерү коэффициентын 12,68% ка киметте.
- Диарея ешлыгын киметә:Дуңгыз азыгына Nano-ZnO өстәмәләре куллану диарея очракларын нәтиҗәле рәвештә киметә, хайван продуктларындагы антибиотик калдыкларын булдырмый.
Мөмкин булган әйләнә-тирә мохиткә файда:
- Цинк чыгарулары кимеде: Куллану нәтиҗәлелеге югарырак булу сәбәпле, түбәнрәк дозалар таләп ителә, бу авыр металл пычрануын сизелерлек киметә.
- Ферма мохитен чистарту: Зыянлы газларны (мәсәлән, аммиак) адсорбцияли һәм агынты сулардагы органик пычраткыч матдәләрне фотодеградацияли, тирә-юнь мохитне саклый.
Хайваннар азыгы җитештерүдә хәзерге кулланылышлар:
- Төрле куллану ысуллары: Азыкка турыдан-туры өстәргә, адсорбентлар белән алдан катнашма рәвешендә кушарга яки башка өстәмәләр белән кушарга мөмкин. Минималь нәтиҗәле доза - 10 мг Zn/кг азык. Дуңгыз балалары өчен дозалар 10–300 мг Zn/кг азык арасында була.
- Традицион цинк чыганакларын өлешчә алыштыру: Nano-ZnO азыктагы югары дозалы цинкны алыштыра ала, дуңгыз балаларының диареясен җиңеләйтә, шул ук вакытта гадәти цинк чыганаклары белән чагыштырганда (мәсәлән, цинк сульфаты, гади ZnO) үсеш күрсәткечләрен яхшырта.

Хайваннар азыгы җитештерүнең киләчәк перспективалары:
- Тотрыклылык һәм бәя өстенлекләре: Бик яхшы агымчанлык һәм дисперсия азыкны тигез кушарга ярдәм итә. Кирәкле дозаларның түбән булуы азык чыгымнарын киметә (мәсәлән, гадәти ZnOга караганда 10 тапкыр кимрәк).
- Саклау һәм детоксикация: Ирекле радикалларның һәм исле молекулаларның көчле адсорбциясе азыкның саклау вакытын озайта һәм тәмен яхшырта. Аның антиоксидант үзлекләре детоксикацияне көчәйтә.
- Туклыклы матдәләргә синергетик йогынты: Башка минераллар белән антагонизмны киметә һәм гормональ һәм цинк бармак аксымы регуляциясе аша азот сеңүен яхшырта.
- Куркынычсызлыкны яхшырту: түбән бүлеп чыгару дәрәҗәләре әйләнә-тирә мохитнең пычрануын һәм калдыклар туплануын минимальләштерә, куркынычсызрак һәм экологик яктан чистарак хайваннар җитештерүне хуплый.
Бу технология терлекчелекнең тотрыклы һәм нәтиҗәле җитештерүе өчен зур өметләр баглый.
Бастырып чыгару вакыты: 2025 елның 10 июле
