Терлек үстерү - карын асрау, балык үстерү - буалар үстерү, ә дуңгызлар үстерү - эчәклек үстерү дигән сүз. "Диетологлар шулай уйлый. Эчәклек сәламәтлеге кадерле булганнан бирле, кешеләр эчәклек сәламәтлеген кайбер туклыклы һәм технологик чаралар ярдәмендә көйли башладылар. Ләкин, барысы да диярлек нечкә эчәклек сәламәтлегенә һәм туклануына игътибар итә, һәм юан эчәклек игътибарсыз калдырылган."

Чынлыкта, юан эчәкнең функциясе нормаль булу-булмавы диареянең барлыкка килүенә һәм дәрәҗәсенә турыдан-туры тәэсир итә. Кешеләрнең күп кенә авырулары да юан эчәкнең зарарлануыннан килеп чыга, мәсәлән, җәрәхәтле эчәк авыруы, майлы диарея, шикәр диабеты, Крон авыруы, колит, юан эчәк яман шеше, азык-төлек аллергиясе һ.б. Шуңа күрә, дуңгыз үрчетүдәме яки кешеләр сәламәтлегендәме, без юан эчәккә җитәрлек игътибар бирергә тиеш.

Мисал итеп юан эчәкне алыйк. Юан эчәк ашкайнату һәм сеңдерү өчен төп урын булмаса да, ул ашкайнату трактының иң проблемалы өлеше. Юан эчәк бактерияләр ферментациясе өчен төп урын булып тора, һәм юан эчәктәге микроорганизмнар саны нечкә эчәктәгегә караганда ким дигәндә 100000 тапкыр күбрәк; эчәк эчтәлегенең юан эчәктә саклану вакыты нечкә эчәкнекеннән 5-20 тапкыр күбрәк. Бактериаль ферментация нәтиҗәсендә барлыкка килгән агулы матдәләр юан эчәккә озак вакыт зыян китерә, аның нормаль физиологик функциясенә тәэсир итә һәм юан эчәк авыруларын китереп чыгара. Моннан тыш, юан эчәкнең киртә функциясе бозылганлыктан, токсиннар һәм бактерияләр канга күчә, бу сепсис һәм бавыр зарарлануына китерә. Тикшеренүләр күрсәткәнчә, азык җепселләрен бактериаль ферментацияләү нәтиҗәсендә барлыкка килгән май кислотасы юан эчәк сәламәтлеге өчен бик мөһим, һәм эндоген май кислотасы җитмәү еш кына күп юан эчәк авыруларының сәбәбе булып тора. Шуңа күрә, экзоген май кислотасы өстәмәләре юан эчәк авыруларын (мәсәлән, диарея, ялкынсынулы эчәк авыруы, җәрәхәтле колит, юан эчәк яман шеше һ.б.) клиник дәвалауда мөһим дәвалау чарасы булып тора. Иң кыйммәтле май кислотасы өстәмәсе буларак,трибутиринбарган саен күбрәк өйрәнелде һәм кулланылды.

Кешеләр белән чагыштырганда, терлекләрдә һәм кош-кортларда юан эчәк проблемалары күбрәк була. Ләкин, хайваннарны тукландыру өлкәсендә терлек азыгының ашкайнату һәм сеңдерү нәтиҗәлелегенә күбрәк игътибар бирелгәнлектән, без хайваннарның нечкә эчәк сәламәтлегенә күбрәк игътибар итәбез. Эчәк сәламәтлеге нечкә эчәк сәламәтлегенә диярлек бирелми, һәм юан эчәк сәламәтлеге игътибарсыз калдырыла. Чынлыкта, терлекләр һәм кош-кортларның күп кенә сәламәтлек проблемалары, мәсәлән, диарея һәм эч кату кебек, юан эчәк белән тыгыз бәйле. Юан эчәк сәламәтлеген көйләү хайваннарның җитештерүчәнлеген яхшырту өчен зур әһәмияткә ия.

Хәзерге азык сыйфаты, нечкә эчәкнең ашкайнатуына һәм сеңүенә игътибар итсә дә, еш кына юан эчәк сәламәтлегенең культуралы хайваннарның җитештерү күрсәткечләренә йогынтысын исәпкә алмый. Эчәк сәламәтлегенә кагылышлы күпчелек продуктлар еш кына нечкә эчәккә юнәлтелгән. Бөтен эчәк эшен ничек көйләргә - функциональ өстәмәләр турында уйларга кирәк булган проблема.

Азыктагы триглицеридларның өстенлекләре һәм үзенчәлекләре:

1, Азыктагы триглицеридларның өстенлекләре

(1) Ис һәм дым сеңдерми;

(2) Ашказаны аша үтү: триглицеридны эшкәртү өчен липаза кирәк, ә ашказанында липаза юк, шуңа күрә ул ашказаны аша табигый рәвештә үтә;

(3) Бөтен эчәккә: май кислотасы эчәктә генә түгел, ә май кислотасы продуктларында да бүленеп чыга. 1 кг эчәктә 400 г май кислотасы бүленеп чыга ала.

 

2, Триглицеридның төп үзенчәлекләре:

(1) Тотрыклырак:трибутиринin vitro шартларында тотрыклырак, чөнки аның ачык гидроксил төркемнәре юк; организмда глицеринга караганда 1,5 тапкырдан артык май кислотасы бүленеп чыккан. МОНОБУТИРАТ.

(2) Нәтиҗәлерәк: ашказаны асты бизенең липазасы триглицеридларның таркалуы өчен өстенлекле һәм иң югары специфик активлыкка ия.

(3) Куркынычсызрак:ТрибутиринБер компонентлы, нигездә май кислотасы калдыклары юк, глицерин һәм катализатор (гадәттә көчле кислота) калдыклары юк, шуңа күрә ул дымны сеңдерми һәм хайваннар өчен куркынычсызрак.