Penaeus vannamei'ның үзгәргән әйләнә-тирә мохит факторларына җавабы "стресс реакциясе" дип атала, һәм судагы төрле физик һәм химик күрсәткечләрнең мутациясе барысы да стресс факторлары булып тора. Креветкалар әйләнә-тирә мохит факторлары үзгәрешләренә җавап биргәндә, аларның иммун сәләте кими һәм күп физик энергия сарыф ителә; Әгәр стресс факторларының үзгәрү диапазоны зур булмаса һәм вакыт озын булмаса, креветкалар моңа түзә ала һәм зур зыян китермәячәк; Киресенчә, әгәр стресс вакыты бик озын булса, үзгәреш зур булса, креветкаларның җайлашучанлыгыннан артып, креветкалар авырый яки хәтта үлә.

Ⅰ. Креветка стресс реакциясенең симптомнары түбәндәгечә иде

1. Кызыл сакал, кызыл койрыклы җилпәз һәм кызыл креветка тәне (гадәттә стресс кызыл гәүдәсе буларак билгеле);

2. Материалны кискен киметегез, хәтта ашамагыз да, бассейн буйлап йөзегез

3. Буага сикерү бик җиңел

4. Сары, кара һәм сынган мыеклар җиңел күренә.

2. Креветкаларның стресс реакциясенең сәбәпләре түбәндәгеләр иде:

1. Суүсемнәр фазасындагы мутация: мәсәлән, суүсемнәрнең кинәт үлүе, суның ачык төсе яки суүсемнәрнең артык үсүе, һәм суның артык куе төсе;

2. Климат үзгәреше, мәсәлән, салкын һава, тайфун, өзлексез яңгыр, яңгыр, болытлы көн, салкын һәм эссе арасындагы зур температура аермасы кебек җитди климат йогынтылары: яңгыр һәм өзлексез яңгырлар креветкалар күле өслегендә яңгыр суы җыелуга китерә. Яңгырдан соң, өслек су температурасы түбәнрәк, ә төбендәге су температурасы югарырак була, бу су конвекциясенә китерә, һәм фотосинтез суүсемнәренең күп өлеше үлә (су үзгәрә). Бу хәлдә суда көчле гипоксия була; су объектының микроэкологик балансы бозыла, һәм зарарлы микроорганизмнар күп күләмдә тарала (су ак һәм тоныклана), бу күл төбендәге органик матдәләрнең җиңел генә таркалуына һәм анаэроб хәлдә водород сульфиды һәм нитритлар барлыкка китерүенә һәм туплануына китерә, бу креветкаларның агулануына һәм үлеменә китерә.

3. Су объектындагы физик һәм химик күрсәткечләрнең мутациясе: су температурасы, үтә күренмәлелеге, рН кыйммәте, аммиак азоты, нитрит, водород сульфиды һәм башка күрсәткечләрнең мутациясе дә креветкаларның стресс реакциясен тудырачак.

4. Кояш терминнарын алыштыру: кояш терминнары үзгәрүе, көтелмәгән климат, зур температура аермасы һәм билгесез җил юнәлеше аркасында, үзгәреш озак вакыт дәвам итә, бу креветка су объектының физик һәм химик факторларының кискен үзгәрүенә китерә, бу креветкаларның көчле стрессы вирус таралуына һәм зур күләмле буа агып чыгуына китерә.

5. Стимуллаштыручы инсектицидлар, бакыр сульфаты, цинк сульфаты кебек суүсемнәргә каршы препаратлар яки хлорлы дезинфекцияләүче матдәләр куллану креветкаларда көчле стресс реакциясе тудырырга мөмкин.

Ⅲ, Стресс реакциясен профилактикалау һәм дәвалау

1. Суның башка юнәлешкә күчүен булдырмас өчен, су сыйфатын һәм утырма катламын еш яхшыртырга кирәк;

Углерод чыганагын өстәмә куллану су сыйфатын яхшырта һәм суүсемнәрнең коелуын булдырмый кала ала.

2. Көчле җил, яңгыр, яшенле яңгыр, яңгырлы көн, төньяк җиле һәм башка начар һава торышы булганда, стресс реакциясе барлыкка килмәсен өчен, су объектына вакытында туклыклы матдәләр өстәргә кирәк;

3. Су өстәмәсенең күләме артык күп булмаска тиеш, гадәттә якынча 250 пиксель җитә. Стресс реакциясен җиңеләйтү өчен стресска каршы продуктлар кулланылырга мөмкин;

4. Һава торышының еш үзгәрүенә игътибар итегез һәм су сыйфатын вакытында көйләү өчен стресска каршы чаралар кулланыгыз.

5. Күп күләмдә кабыгын чистартканнан соң, креветкаларны тиз каты кабыклы итү һәм стресс реакциясен киметү өчен, аларга вакытында кальций бирергә кирәк.