Бетаин, холин һәм метионин кебек үк, бавырдагы метил төркеме метаболизмында катнаша һәм карнитин, креатин һәм гормоннар кебек метаболик яктан мөһим булган берничә кушылма синтезы өчен үзенең тотрыксыз метил төркемен бирә (1 нче рәсемне карагыз).

 

Холин, метионин һәм бетаин - барысы да метил төркеме метаболизмында бәйле. Шуңа күрә, бетаинны өстәмә куллану бу башка метил төркеме донорларына ихтыяҗны киметергә мөмкин. Нәтиҗәдә, терлек азыгында бетаинның билгеле кулланылышларының берсе - (аның бер өлешен) холин хлориды һәм өстәмә метионинны рационга алыштыру. Базар бәяләренә карап, бу алыштырулар, гомумән алганда, азык чыгымнарын киметә, шул ук вакытта нәтиҗәлелек нәтиҗәләрен саклый.

Бетаин башка метилдонорларны алыштыру өчен кулланылганда, бетаин товар буларак кулланыла, ягъни азык составындагы бетаинның дозасы төрлечә булырга мөмкин һәм холин һәм метионин кебек бәйле кушылмаларның бәясенә бәйле. Ләкин бетаин метил бирүче туклыклы матдә генә түгел, һәм азыкка бетаин кертү эшчәнлекне яхшырту чарасы буларак каралырга тиеш.

Осмопротектор буларак бетаин

Метилдонор функциясеннән тыш, бетаин осморегулятор ролен үти. Бетаин бавырда метил төркеме метаболизмында метаболизмга кермәгәндә, ул күзәнәкләр өчен органик осмолит буларак кулланыла.

Осмолит буларак, бетаин күзәнәк эчендә су тотуны арттыра, ләкин аннан тыш, ул аксымнар, ферментлар һәм ДНК кебек күзәнәк структураларын да саклый. Бетаинның бу осмопротектор үзлеге (осмотик) стресс кичергән күзәнәкләр өчен бик мөһим. Күзәнәк эчендәге бетаин концентрациясенең артуы аркасында, стресс кичергән күзәнәкләр фермент җитештерү, ДНК репликациясе һәм күзәнәк пролиферациясе кебек күзәнәк функцияләрен яхшырак саклый ала. Күзәнәк функциясенең яхшырак саклануы аркасында, бетаин хайваннарның эшчәнлеген, бигрәк тә билгеле бер стресс ситуацияләрендә (җылылык стрессы, кокцидиоз проблемасы, суның тозлылыгы һ.б.) яхшыртырга мөмкин. Азыкка бетаинны өстәмә өстәү төрле ситуацияләрдә һәм төрле хайваннар төрләре өчен файдалы булып чыкты.

Бетаинның уңай йогынтысы

Бетаинның файдалы йогынтысына кагылышлы иң күп өйрәнелгән хәл, мөгаен, җылылык стрессы. Күп кенә хайваннар үзләренең җылылык комфорт зонасыннан артып киткән мохит температурасында яшиләр, бу исә җылылык стрессына китерә.

Җылылык стрессы - хайваннарның су балансын көйләү мөһим булган гадәти халәт. Саклаучы осмолит буларак эш итү сәләте аркасында бетаин җылылык стрессын бетерә, мәсәлән, бройлерларда ректаль температураның түбәнәюе һәм азрак сулыш алуы белән күрсәтелә.

Хайваннарда җылылык стрессын киметү аларның азык куллануын арттыра һәм эшчәнлекне сакларга ярдәм итә. Бройлерларда гына түгел, ә йомыркаларда, дуңгызларда, куяннарда, сөт һәм ит терлекләрендә дә бетаинның эссе һава торышында һәм югары дымлылыкта эшчәнлекне саклап калуда файдалы йогынтысы турында докладлар күрсәтелә. Шулай ук, эчәклек сәламәтлеген ныгыту өчен бетаин ярдәм итә ала. Эчәклек күзәнәкләре эчәклекнең гиперосмотик эчтәлегенә даими дучар була, һәм диарея булганда, бу күзәнәкләр өчен осмотик каршылык тагын да югарырак булачак. Бетаин эчәклек күзәнәкләрен осмотик саклау өчен мөһим.

Бетаинның күзәнәк эчендә туплануы аша су балансын һәм күзәнәк күләмен саклап калу эчәклек морфологиясен яхшыртуга (югарырак ворсинкалар) һәм яхшырак үзләштерелә (фермент бүленешен яхшы тоту һәм туклыклы матдәләрне үзләштерү өслегенең артуы аркасында). Бетаинның эчәклек сәламәтлегенә уңай йогынтысы, бигрәк тә, авыру хайваннарда күренә: мәсәлән, кокцидиоз белән авыручы кошларда һәм имезүдән аерылучы дуңгыз балаларында.

Бетаин шулай ук ​​үләксә модификаторы буларак та билгеле. Бетаинның күп функцияләре хайваннарның аксым, энергия һәм май метаболизмында роль уйный. Кош-кортларда да, дуңгызларда да күкрәк ите һәм майсыз ит күләме югарырак булуы күп санлы фәнни тикшеренүләрдә хәбәр ителә. Майларның мобилизациясе шулай ук ​​үләксәләрнең май күләмен киметә, үләксә сыйфатын яхшырта.

Бетаин эшчәнлекне яхшыртучы чара буларак

Бетаинның барлык хәбәр ителгән уңай йогынтылары бу туклыклы матдәнең ни дәрәҗәдә кыйммәтле булуын күрсәтә. Шуңа күрә диетага бетаин өстәүне башка метилдонорларны алыштыру һәм азык чыгымнарын киметү өчен товар буларак кына түгел, ә хайваннарның сәламәтлеген һәм эшчәнлеген яхшырту өчен функциональ өстәмә буларак та карарга кирәк.

Бу ике куллану арасындагы аерма дозада. Метилдонор буларак, бетаин еш кына азыкта 500 ppm яки аннан да түбәнрәк дозаларда кулланыла. Нәтиҗәлелекне арттыру өчен, гадәттә, 1000-2000 ppm бетаин дозалары кулланыла. Бу югарырак дозалар хайваннар организмында әйләнештә булган метаболизмга дучар ителмәгән бетаинга китерә, ул күзәнәкләр тарафыннан үзләштерелергә мөмкин, аларны (осмотик) стресстан саклый һәм нәтиҗәдә хайваннарның сәламәтлеген һәм эшчәнлеген тәэмин итә.

Йомгак

Бетаин төрле хайваннар төрләре өчен төрлечә кулланыла. Хайваннар азыгында бетаин азык чыгымнарын киметү өчен товар буларак кулланылырга мөмкин, ләкин аны шулай ук ​​хайваннар сәламәтлеген яхшырту һәм эшчәнлекне яхшырту өчен рационга да кертергә мөмкин. Аеруча бүгенге көндә, без антибиотиклар куллануны минимальләштерергә тырышканда, хайваннар сәламәтлеген саклау бик мөһим. Бетаин, һичшиксез, хайваннар сәламәтлеген саклау өчен альтернатив биоактив кушылмалар исемлегендә урын алырга лаек.