Бетаин имезүдән аерылган дуңгыз балаларының эчәклегенә уңай йогынты ясый, ләкин эчәклек сәламәтлеген яхшырту яки имезүдән аерылгандагы диарея белән бәйле проблемаларны киметү өчен мөмкин булган өстәмәләрне караганда еш кына онытыла. Бетаинны азыкка функциональ туклыклы матдә буларак өстәү хайваннарга төрлечә тәэсир итә ала.
Беренчедән, бетаин бик көчле метил төркеме доноры сәләтенә ия, нигездә, хайваннар бавырында. Тотрыксыз метил төркемнәренең күчүе аркасында метионин, карнитин һәм креатин кебек төрле кушылмалар синтезы көчәйтелә. Шулай итеп, бетаин хайваннарның аксым, липид һәм энергия метаболизмына тәэсир итә, шуның белән үләксә составын файдалы рәвештә үзгәртә.
Икенчедән, бетаинны азыкка саклаучы органик үтеп керүче матдә буларак өстәргә мөмкин. Бетаин осмопротектор булып эшли, тәндәге күзәнәкләргә сыеклык балансын һәм күзәнәк активлыгын сакларга ярдәм итә, бигрәк тә стресс чорында. Моның яхшы билгеле мисалы - бетаинның эсселек стрессыннан интегүче хайваннарга файдалы йогынтысы.
Сусыз яки гидрохлорид формасындагы бетаин өстәмәләре хайваннарның эшчәнлегенә төрле файдалы йогынтылар турында сурәтләнгән. Бу мәкаләдә имезүдән аерылган дуңгыз балаларының эчәклек сәламәтлеген яхшырту өчен бетаинны азык өстәмәсе буларак куллануның күп мөмкинлекләре карала.
Бетаиннның дуңгызларның йомшак эчәгендә һәм эчәктә туклыклы матдәләрнең үзләштерелүенә йогынтысы турында берничә тикшеренүдә хәбәр ителде. Йомшак эчәктә (чимал җепсел яки нейтраль һәм кислоталы юу җепселләре) җепселләрнең үзләштерелүенең артуын кабат-кабат күзәтүләр бетаиннның нечкә эчәктә бактерияләр ферментациясен стимуллаштыруын күрсәтә, чөнки энтероцитлар җепселләрне таркатучы ферментлар җитештерми. Җепселле үсемлек өлешләрендә микроб җепселләре таркалганда бүленеп чыга торган туклыклы матдәләр бар. Шулай итеп, коры матдә һәм чимал көлнең үзләштерелүе яхшыруы да күзәтелде. Бөтен ашказаны-эчәк тракты дәрәҗәсендә 800 мг бетаин/кг диетасы белән тукланган дуңгыз балалары чимал аксымның (+6,4%) һәм коры матдәнең (+4,2%) үзләштерелүен күрсәттеләр. Моннан тыш, башка бер тикшеренүдә чимал аксымның (+3,7%) һәм эфир экстрактының (+6,7%) гомуми үзләштерелүе 1250 мг/кг бетаин өстәмәсе белән яхшыртылуы ачыкланды.
Туклыклы матдәләрнең сеңүенең артуының бер сәбәбе - бетаинның фермент җитештерүгә йогынтысы. Күптән түгел имезелгән дуңгыз балаларына бетаин өстәмәләренең йогынтысы буенча in vivo тикшеренүендә дайджесттагы ашкайнату ферментларының (амилаза, мальтаза, липаза, трипсин һәм химотрипсин) активлыгы бәяләнде (1 нче рәсем). Мальтазадан кала барлык ферментларның да активлыгы артты, һәм бетаинның йогынтысы 1250 мг/кг азыкка караганда 2500 мг бетаин/кг азык дозасында ныграк күренде. Активлыкның артуы фермент җитештерүнең артуы нәтиҗәсендә булырга мөмкин, ләкин ферментларның каталитик нәтиҗәлелегенең артуы нәтиҗәсендә дә булырга мөмкин. In vitro экспериментлары күрсәткәнчә, трипсин һәм амилаза активлыгы NaCl өстәү аша югары осмотик басым булдыру юлы белән тоткарлана. Бу экспериментта төрле концентрацияләрдә бетаин өстәү NaClның тоткарлау эффектын торгызды һәм фермент активлыгын яхшыртты. Ләкин, буфер эремәсенә натрий хлориды өстәлмәгәндә, бетаин кертү комплексы түбән концентрацияләрдә фермент активлыгына тәэсир итмәде, ләкин чагыштырмача югары концентрацияләрдә тоткарлаучы йогынты ясады.
Бетаин белән тукландырылган дуңгызларда үсеш күрсәткечләренең һәм азыкны әйләндерү тизлегенең яхшыруы, шулай ук ​​ашкайнатуның яхшыруы турында хәбәр ителде. Дуңгыз рационына бетаин өстәү шулай ук ​​хайванның энергиягә ихтыяҗын киметә. Бу күзәтелгән эффект өчен гипотеза шунда: бетаин күзәнәк эчендәге осмотик басымны саклап калу өчен булганда, ион насосларына ихтыяҗ кими (энергия таләп итә торган процесс). Шулай итеп, энергия куллану чикләнгән очракларда, бетаин өстәмәләренең энергиягә ихтыяҗны саклап калу урынына үсешне арттыру юлы белән йогынтысы зуррак булачак дип көтелә.
Эчәк стенасының эпителиаль күзәнәкләре туклыклы матдәләрне эшкәртү вакытында эчәк люмены эчтәлеге тудырган бик үзгәрүчән осмотик шартларга чыдый. Шул ук вакытта, бу эчәк эпителиаль күзәнәкләре эчәк люмены һәм плазма арасында су һәм төрле туклыклы матдәләр алмашынуын контрольдә тоту өчен бик мөһим. Күзәнәкләрне бу авыр шартлардан саклау өчен, бетаин мөһим органик үтеп керүче матдә булып тора. Төрле тукымаларда бетаин концентрациясенә карасагыз, эчәк тукымаларында бетаинның шактый югары дәрәҗәсен күрергә мөмкин. Моннан тыш, бу дәрәҗәләргә азыктагы бетаин концентрациясе тәэсир итә алуы билгеләп үтелде. Яхшы балансланган күзәнәкләрнең пролиферация сәләте һәм яхшы тотрыклылыгы яхшырак булачак. Кыскасы, тикшеренүчеләр дуңгыз балаларының бетаин дәрәҗәсенең артуы уникеилле эчәк виллаларының биеклеген һәм илеаль крипталарының тирәнлеген арттырганын, һәм виллаларның бер төрлерәк булуын ачыкладылар.
Башка бер тикшеренүдә, уникеилле эчәктә, ачы эчәктә һәм йомырка эчендә крипта тирәнлегенә тәэсир итмичә, вилла биеклегенең артуы күзәтелгән. Бетаинның эчәк структурасына саклагыч йогынтысы кокцидияле бройлер тавыкларында күзәтелгәнчә, специфик (осмотик) авыруларда мөһимрәк булырга мөмкин.
Эчәклек киртәсе, нигездә, бер-берсенә тыгыз тоташу аксымнары аша тоташкан эпителий күзәнәкләреннән тора. Бу киртәнең бөтенлеге зарарлы матдәләрнең һәм ялкынсынуга китерергә мөмкин булган патоген бактерияләрнең керүен булдырмас өчен бик мөһим. Дуңгызларда эчәклек киртәсенә тискәре йогынты азыкның микотоксиннар белән пычрануы яки җылылык стрессының тискәре йогынтыларының берсе дип санала.
Барьер эффектына йогынтысын үлчәү өчен, күзәнәк линияләре еш кына трансэпителиаль электр каршылыгын (TEER) үлчәү юлы белән in vitro тикшерелә. Бетаин куллану аркасында TEERның яхшыруы күп санлы in vitro экспериментларында күзәтелде. Күзәнәкләр югары температурага (42°C) дучар булганда TEER кими (2 нче рәсем). Бу җылытылган күзәнәкләрнең үсеш мохитенә бетаин өстәү TEER кимүен кире какты, бу термотолерантлыкның яхшыруын күрсәтә. Моннан тыш, дуңгыз балалары өстендә үткәрелгән in vivo тикшеренүләр контроль төркем белән чагыштырганда 1250 мг/кг дозада бетаин кабул итүче хайваннарның ачы эчәк тукымаларында тыгыз тоташу аксымнарының (окклюдин, клаудин1 һәм зонула окклюзияләре-1) экспрессиясенең артуын күрсәтте. Моннан тыш, эчәк лайлалы тышчасы зарарлануын күрсәтүче маркер булган диаминоксидаза активлыгы бу дуңгызларның плазмасында сизелерлек кимеде, бу эчәк барьерының көчлерәк булуын күрсәтә. Бетайн дуңгызларның рационына өстәлгәндә, сую вакытында эчәкнең тартылу көченең артуы үлчәнде.
Күптән түгел берничә тикшеренү бетаинны антиоксидант системасы белән бәйләде һәм ирекле радикалларның кимүен, малониальдегид (MDA) дәрәҗәсенең кимүен һәм глутатион пероксидаза (GSH-Px) активлыгының артуын тасвирлады. Дуңгыз балалары өстендә үткәрелгән соңгы тикшеренү ачы эчәктә GSH-Px активлыгының артуын, ә азык бетаинының MDAга тәэсир итмәвен күрсәтте.
Бетаин хайваннарда осмопротектор булып кына калмый, ә төрле бактерияләр бетаинны яңа синтез яки әйләнә-тирә мохиттән ташу аша туплый ала. Бетаинның имезүдән аерылган дуңгыз балаларының ашказаны-эчәк трактындагы бактерия флорасына уңай йогынты ясавы турында дәлилләр бар. Илеаль бактерияләрнең гомуми саны арткан, бигрәк тә бифидобактерияләр һәм лактобактерияләр. Моннан тыш, тизәктә Enterobacteriaceae саны азрак булган.
Бетаинның имезүдән аерылган дуңгыз балаларының эчәклек сәламәтлегенә соңгы күзәтелгән йогынтысы диарея ешлыгының кимүе булды. Бу йогынты дозага бәйле булырга мөмкин: 2500 мг/кг дозада бетаин белән азык өстәмәсе диарея ешлыгын киметүдә 1250 мг/кг дозадагы бетаинга караганда нәтиҗәлерәк булды. Ләкин имезүдән аерылган дуңгыз балаларының күрсәткечләре ике өстәмә дәрәҗәдә дә охшаш булды. Башка тикшеренүчеләр 800 мг/кг бетаин белән өстәмә бирелгәндә, имезүдән аерылган дуңгыз балаларының диарея һәм авыру очракларының түбәнрәк булуын күрсәттеләр.
Кызыклысы шунда ки, бетаин гидрохлориды бетаин чыганагы буларак потенциаль әчетү йогынтысына ия. Медицинада бетаин гидрохлориды өстәмәләре еш кына ашказаны һәм ашкайнату проблемалары булган кешеләргә ярдәм итү өчен пепсин белән бергә кулланыла. Бу очракта бетаин гидрохлориды тоз кислотасының куркынычсыз чыганагы булып хезмәт итә. Бетаин гидрохлориды дуңгыз балалары азыгына кертелгәндә бу үзлек турында мәгълүмат булмаса да, ул мөһим булырга мөмкин. Имезүдән аерылган дуңгыз балаларында ашказаны pH чагыштырмача югары булырга мөмкин (рН > 4), шуның белән аның прекурсоры пепсиногенындагы пепсин аксымын таркатучы ферментның активлашуына комачаулый. Аксымны оптималь эшкәртү хайваннар бу туклыклы матдәдән тулысынча файдалана алу өчен генә түгел, ә мөһим. Моннан тыш, начар эшкәртелгән аксым шартлы патогеннарның кирәксез үрчүенә китерергә һәм имезүдән соңгы диарея проблемасын көчәйтергә мөмкин. Бетаинның pKa кыйммәте якынча 1,8 түбән, бу бетаин гидрохлоридының ашаганда диссоциацияләнүенә китерә, бу ашказаны кислоталашуына китерә. Бу вакытлыча кабат әчетү кешеләрдә һәм этләрдәге алдан үткәрелгән тикшеренүләрдә күзәтелгән. Элегрәк кислотаны киметү препаратлары белән дәваланган этләрдә, 750 мг яки 1500 мг бетаин гидрохлоридының бер тапкыр кулланылганнан соң, ашказаны рН якынча 7 дән рН 2 гә кадәр кискен төшкән. Ләкин, препаратны кабул итмәгән контроль этләрдә ашказаны рН сизелерлек кимегән. Бетаин гидрохлориды кабул итүгә карамастан, якынча 2.
Betaine has a positive effect on the intestinal health of weaned piglets. This literature review highlights the various capabilities of betaine to support nutrient digestion and absorption, improve physical defense barriers, influence the microbiota and enhance defense in piglets. References available upon request, contact Lien Vande Maele, maele@orffa.com